Czy wiesz, że Twoja strona internetowa może być niedostępna dla nawet 20% potencjalnych klientów? Europejski Akt Dostępności (EAA), który w pełni wejdzie w życie 28 czerwca 2025 roku, to nie tylko kolejny obowiązek prawny. To przede wszystkim ogromna szansa na dotarcie do szerszego grona odbiorców i zbudowanie silniejszej pozycji na rynku. Zastanawiałeś się kiedyś, jak Twoja oferta online jest postrzegana przez osoby z różnymi potrzebami? Najwyższy czas znaleźć odpowiedź, zanim konkurencja zrobi to pierwsza.
Czym jest Europejski Akt Dostępności (EAA) i dlaczego został wprowadzony?
Europejski Akt Dostępności, znany również jako European Accessibility Act (EAA), to dyrektywa Unii Europejskiej, której głównym celem jest poprawa dostępu do produktów i usług dla osób z niepełnosprawnościami. Brzmi szczytnie, prawda? W praktyce oznacza to jedno: uczynienie cyfrowego świata bardziej inkluzywnym poprzez usunięcie barier utrudniających korzystanie z technologii.
Dlaczego to takie ważne? Ponieważ brak dostępności cyfrowej wyklucza znaczną część społeczeństwa z aktywnego udziału w życiu gospodarczym i społecznym. W Unii Europejskiej mówi się o ponad 80 milionach osób!
W Polsce bezpośrednim wdrożeniem EAA jest Ustawa z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze. Ta nowa ustawa, często potocznie nazywana „Polskim Aktem o Dostępności”, rozszerza obowiązki dostępności na wiele podmiotów prywatnych. Pamiętaj, to ona będzie kształtować rynek od 28 czerwca 2025 roku. Wcześniejsza Ustawa o zapewnianiu dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych z 2019 roku koncentrowała się na sektorze publicznym.
Jakie bariery napotykają osoby z niepełnosprawnościami w internecie?
Wyobraźmy sobie internet jako tętniące życiem miasto. Dla wielu z nas poruszanie się po nim jest intuicyjne. Ale co, jeśli jesteś osobą niewidomą, a ulice nie mają oznaczeń brajlowskich ani sygnalizacji dźwiękowej? Albo jeśli masz trudności z poruszaniem rękami, a wszystkie drzwi otwierają się tylko za pomocą skomplikowanych klamek? Podobne bariery istnieją w świecie cyfrowym, skutecznie zamykając drzwi Twojego sklepu online przed wieloma klientami.
Osoby z niepełnosprawnościami napotykają na co dzień wiele przeszkód online. Do najczęstszych należą:
- Brak alternatywnych opisów dla obrazów i grafik: Osoby niewidome korzystające z czytników ekranu nie mają dostępu do informacji wizualnych, jeśli nie są one odpowiednio opisane. To jak próba sprzedaży produktu, którego nie można zobaczyć ani dotknąć.
- Niewystarczający kontrast kolorów: Utrudnia to czytanie treści osobom słabowidzącym lub z zaburzeniami percepcji barw.
- Niemożność obsługi strony wyłącznie za pomocą klawiatury: Osoby z niepełnosprawnością ruchową, które nie mogą korzystać z myszki, są wykluczone.
- Brak napisów lub transkrypcji dla materiałów audio i wideo: To bariera dla osób niesłyszących i słabosłyszących.
- Skomplikowana nawigacja i niejasna struktura strony: Utrudnia to korzystanie z serwisu osobom z trudnościami poznawczymi.
- Limity czasowe bez możliwości ich przedłużenia: Mogą stanowić problem dla osób potrzebujących więcej czasu.
To tylko wierzchołek góry lodowej. Każda z tych barier może skutecznie zniechęcić lub uniemożliwić dokonanie zakupu. Czyż nie jest to strata potencjalnych klientów, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że w Polsce może być nawet kilka milionów osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności?
Kto będzie musiał przestrzegać nowych przepisów dostępności cyfrowej?
Europejski Akt Dostępności, a co za tym idzie polska ustawa implementująca, obejmuje swoim zasięgiem szerokie spektrum produktów i usług. Kluczowa data to 28 czerwca 2025 roku – od tego dnia wiele firm, zwłaszcza tych działających online, będzie musiało dostosować się do nowych regulacji.
Kto konkretnie znajdzie się pod lupą? Warto, abyś pamiętał, że przepisy dotyczą przede wszystkim:
- Komputerów i systemów operacyjnych
- Smartfonów i innych urządzeń mobilnych
- Terminali płatniczych i bankomatów
- Telewizorów z dostępem do internetu oraz dekoderów
- Usług e-commerce (sklepy internetowe) – to kluczowy obszar dla wielu przedsiębiorców!
- Usług bankowości elektronicznej
- E-booków i dedykowanego oprogramowania
- Aplikacji mobilnych
- Usług transportowych (np. strony internetowe, aplikacje, bilety elektroniczne)
Jeśli Twoja firma oferuje którykolwiek z tych produktów lub usług na terenie Unii Europejskiej, przepisy EAA będą Cię dotyczyć.
Kogo EAA nie obowiązuje?
Polska ustawa precyzuje, że jej przepisów nie stosuje się do usług świadczonych przez mikroprzedsiębiorców (mniej niż 10 osób i roczny obrót/bilans poniżej 2 mln euro). Zwróć jednak szczególną uwagę na to, że jeśli mikroprzedsiębiorca wprowadza do obrotu produkty objęte EAA (np. importuje i sprzedaje e-czytniki), to w zakresie tych produktów podlega ustawie. Istnieje też możliwość wyłączenia obowiązku, jeśli stanowiłoby to nieproporcjonalne obciążenie, ale wymaga to solidnej analizy i dokumentacji.
Jakie wymagania EAA stawia przed właścicielami sklepów internetowych i platform online?
Wymagania Europejskiego Aktu Dostępności dla sektora e-commerce koncentrują się na jednym: każdy użytkownik, niezależnie od ograniczeń, musi móc swobodnie przeglądać ofertę, dokonywać wyborów i finalizować transakcje. To już nie dobra wola, a konkretny obowiązek prawny. Interfejsy użytkownika, procesy zakupowe oraz informacje o produktach muszą być dostępne.
Co to oznacza w praktyce? Pomyśl o tym w ten sposób: Twoja strona musi być jak dobrze zaprojektowany sklep fizyczny: z szerokimi przejściami, czytelnymi etykietami i pomocną obsługą.
Kluczowe obszary to:
- Percepcja: Treści muszą być prezentowane tak, by można je było dostrzec różnymi zmysłami (np. alternatywy tekstowe dla obrazów, odpowiedni kontrast).
- Obsługa: Wszystkie funkcje muszą być możliwe do obsłużenia, np. za pomocą klawiatury; użytkownicy muszą mieć dość czasu na interakcję.
- Zrozumiałość: Informacje i nawigacja muszą być jasne i przewidywalne; system powinien pomagać w unikaniu błędów.
- Solidność: Treści muszą być kompatybilne z różnymi przeglądarkami i technologiami wspomagającymi.
Właściciele sklepów internetowych będą musieli zadbać o to, aby ich platformy były zaprojektowane i zakodowane w taki sposób, by spełniały te zasady. To inwestycja, która się zwróci, a nie koszt.
Dlaczego dostępność cyfrowa staje się kluczowym elementem sprzedaży online?
Można by pomyśleć, że dostępność cyfrowa to jedynie kolejny wymóg prawny, który trzeba „odhaczyć”. Nic bardziej mylnego. Dostępność cyfrowa to fundament nowoczesnej sprzedaży online i coraz ważniejszy czynnik sukcesu, a dzieje się tak z kilku kluczowych powodów.
Przede wszystkim, otwiera drzwi do znacznie szerszego grona potencjalnych klientów. Mówimy tu o ponad 80 milionach osób w UE i kilku milionach w Polsce, nie wspominając o seniorach czy osobach z tymczasowymi ograniczeniami. Ignorowanie ich potrzeb to jak świadome zamykanie sklepu przed co piątym klientem.
Co więcej, strona zaprojektowana z myślą o dostępności jest zazwyczaj bardziej przejrzysta i intuicyjna dla KAŻDEGO użytkownika, co przekłada się na uniwersalną poprawę doświadczenia (UX).
Ponadto, firmy demonstrujące troskę o inkluzywność budują silniejszy, pozytywny wizerunek marki i zyskują bezcenne zaufanie oraz lojalność klientów, którzy coraz częściej doceniają podmioty odpowiedzialne społecznie.
Nie bez znaczenia są również lepsze wyniki w wyszukiwarkach (SEO), ponieważ wiele praktyk wspierających dostępność, takich jak stosowanie opisów alternatywnych czy odpowiednich nagłówków, to jednocześnie działania optymalizacyjne.
Dostępność cyfrowa przestaje być niszą, a staje się standardem, dlatego firmy, które to zrozumieją i wdrożą odpowiednie rozwiązania przed 28 czerwca 2025 roku, zyskają realną przewagę konkurencyjną.
Krok po kroku: Jak dostosować stronę internetową do wymogów EAA?
Dostosowanie strony do wymogów EAA może wydawać się skomplikowane, ale podzielenie tego na etapy ułatwi zadanie. Przedstawiamy kroki wraz z praktycznymi wskazówkami.
Audyt dostępności (Accessibility Audit)
Co to jest? Szczegółowa analiza strony pod kątem zgodności z WCAG.
Nasza wskazówka: Zacznij od prostych, darmowych narzędzi online do wstępnej oceny (np. WAVE, Lighthouse w przeglądarce), a następnie rozważ konsultację z ekspertem ds. dostępności, który przeprowadzi dogłębne testy, w tym z użytkownikami.
Planowanie i priorytetyzacja
Co to jest? Stworzenie planu działań na podstawie wyników audytu.
Nasza wskazówka: Zastanów się, które elementy Twojej strony są kluczowe dla procesu zakupowego lub dostępu do informacji (koszyk, formularze, opisy produktów) – to one powinny być naprawione w pierwszej kolejności.
Projektowanie z myślą o dostępności (Inclusive Design)
Co to jest? Uwzględnianie zasad dostępności już na etapie projektowania nowych funkcji.
Nasza wskazówka: Pamiętaj o odpowiednim kontraście kolorów, czytelnych czcionkach, intuicyjnej nawigacji. Testuj makiety z myślą o różnych potrzebach użytkowników.
Implementacja techniczna
Co to jest? Wdrożenie niezbędnych zmian w kodzie strony.
Nasza wskazówka: Zadbaj o poprawną semantykę HTML (używaj nagłówków H1-H6, list, etykiet formularzy), zapewnij pełną obsługę strony za pomocą klawiatury i dodaj atrybuty ARIA tam, gdzie jest to konieczne.
Tworzenie dostępnych treści
Co to jest? Dbanie o dostępność przez redaktorów i twórców treści.
Nasza wskazówka: Zawsze dodawaj opisy alternatywne (atrybut alt) do obrazów, twórz transkrypcje i napisy do materiałów wideo, używaj prostego języka i formatuj tekst z użyciem nagłówków.
Testowanie
Co to jest? Weryfikacja wprowadzonych rozwiązań.
Nasza wskazówka: Nie polegaj tylko na narzędziach automatycznych. Przeprowadź testy manualne, a jeśli to możliwe, zaangażuj osoby z różnymi niepełnosprawnościami do przetestowania Twojej strony.
Szkolenie zespołu
Co to jest? Podnoszenie świadomości i kompetencji całego zespołu.
Nasza wskazówka: Zorganizuj szkolenia dla projektantów, programistów, redaktorów i osób z marketingu, aby dostępność stała się częścią kultury organizacyjnej.
Monitorowanie i utrzymanie
Co to jest? Dostępność to proces ciągły.
Nasza wskazówka: Regularnie sprawdzaj stronę pod kątem nowych barier, zwłaszcza po wdrożeniu nowych funkcji czy aktualizacji treści.
EAA a standardy WCAG – co musisz wiedzieć o zgodności?
Mówiąc o dostępności cyfrowej, nie sposób nie wspomnieć o WCAG, czyli Web Content Accessibility Guidelines. Są to międzynarodowe wytyczne, opracowane przez World Wide Web Consortium (W3C). Europejski Akt Dostępności w dużej mierze odwołuje się do zasad i kryteriów sukcesu zawartych w WCAG, czyniąc je technicznym fundamentem.
Co to oznacza dla Twojej firmy?
Jeśli Twoja strona internetowa lub aplikacja mobilna spełnia odpowiedni poziom wytycznych WCAG, jesteś na dobrej drodze do spełnienia wymagań EAA. Obecnie kluczowa jest zgodność z WCAG 2.1 na poziomie AA. Norma zharmonizowana EN 301 549, która jest wykorzystywana do oceny zgodności z EAA, opiera się właśnie na tych kryteriach. Warto jednak śledzić rozwój standardów (np. WCAG 2.2), gdyż branża ewoluuje.
Jakie są konsekwencje nieprzestrzegania przepisów EAA?
Ignorowanie wymogów Europejskiego Aktu Dostępności, a w Polsce przepisów ustawy z 26 kwietnia 2024 r., może wiązać się z szeregiem negatywnych konsekwencji dla firm.
Przedsiębiorcy muszą liczyć się przede wszystkim z dotkliwymi karami finansowymi. Polska ustawa przewiduje, że organy takie jak Prezes PFRON, Prezes UKE czy Prezes UTK mogą nakładać sankcje, które w skrajnych przypadkach mogą sięgnąć nawet 10% rocznego obrotu firmy lub do 10-krotności przeciętnego wynagrodzenia.
Oprócz kar, firmy narażają się na działania organów nadzoru rynku, w tym wspomnianych instytucji oraz UOKiK, które mogą przeprowadzać kontrole i wydawać decyzje administracyjne.
Istnieje również realne ryzyko postępowań sądowych i roszczeń odszkodowawczych ze strony osób, które napotkają bariery. Nie można także zapominać o utracie reputacji i zaufania klientów, gdyż firma niedbająca o dostępność szybko zyska negatywną etykietkę wykluczającej, co w konsekwencji może prowadzić do wykluczenia z rynku i utraty konkurencyjności.
Dlatego lepiej działać prewencyjnie i potraktować EAA jako inwestycję, a nie jako uciążliwy obowiązek.
Checklista: Czy Twoja firma jest gotowa na EAA?
- Czy Twoja strona internetowa jest w pełni nawigowalna za pomocą samej klawiatury?
- Czy wszystkie obrazy i grafiki na Twojej stronie posiadają zrozumiałe opisy alternatywne (tekst alt)?
- Czy kontrast kolorów na stronie jest wystarczający dla osób słabowidzących?
- Czy znasz podstawowe zasady WCAG 2.1 na poziomie AA i wiesz, jak je zastosować?
- Czy masz zaplanowany audyt dostępności swojej platformy online przed 28 czerwca 2025 roku?
Nie czekaj na ostatnią chwilę. Zacznij działać już dziś, aby EAA stał się Twoją przewagą konkurencyjną, a nie przeszkodą. Firmy, które odpowiedzą na to zaproszenie z zaangażowaniem, nie tylko spełnią wymogi prawa, ale także odkryją nowe możliwości rozwoju i wzmocnią swoją pozycję na rynku.
Chcesz sprawdzić, czy Twoja strona spełnia wymagania Europejskiego Aktu Dostępności? Wypełnij formularz kontaktowy, a pomożemy Ci przygotować serwis zgodny z nowymi przepisami.
Źródła:
- https://www.consilium.europa.eu/pl/policies/accessibility-goods-services
- https://www.money.pl/gospodarka/nowa-unijna-dyrektywa-opornym-grozi-grzywna-do-81-tysiecy-zlotych-7147034583132704a.html
- https://rzecznikmsp.gov.pl/polski-akt-o-dostepnosci-co-oznaczaja-nowe-przepisy/
- https://martijnhols.nl/blog/the-european-accessibility-act-for-websites-and-apps
- https://www.gov.pl/web/fundusze-regiony/polski-akt-o-dostepnosci–inauguracja
- https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/005142
